Η Ελληνική πρόταση στην εναλλακτική φορολόγηση εισοδήματος που προκύπτει στην αλλοδαπή για φυσικά πρόσωπα που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα
ΜΕΡΟΣ Α’ – ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1) Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 2 του Ν. 4646/2019 προστέθηκαν νέες διατάξεις στον Ελληνικό Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (Ν. 4172/2013): πρόκειται για το άρθρο 5Α του Κώδικα Φορολογίας Κ.Φ.Ε., με το οποίο αφενός καθιερώνεται η έννοια του Ειδικού Φορολογικού Κατοίκου (σε διάκριση και αντιδιαστολή από την έννοια του απλού φορολογικού κατοίκου)˙ και, αφετέρου επιδιώκεται με τρόπο ευθέως ανταγωνιστικό, σε σχέση με άλλα Κράτη, που ήδη έχουν θεσπίσει σχετικό φορολογικό καθεστώς, η προσέλκυση αλλοδαπών φορολογικών κατοίκων, οι οποίοι έχουν λόγους, πλέον, να εγκαταλείψουν τη σημερινή φορολογική τους κατοικία και να έρθουν στην Ελλάδα.
Η προσέλκυση τέτοιων φορολογικών κατοίκων, με τη θέσπιση του προαναφερόμενου Νόμου, που, όπως φαίνεται, αποτελεί μέρος και άλλων παρόμοιων εξωστρεφών νομοθετημάτων με σαφές αναπτυξιακό χαρακτήρα (όπως τα λεγόμενα «family offices» και η αλλαγή του αναπτυξιακού νόμου 89, περί εγκαταστάσεως αλλοδαπών επιχειρήσεων στην Ελλάδα), αποτελεί μέρος του στοιχήματος της χώρας μας για νέα έσοδα έναντι κινήτρων προς τους συγκεκριμένους φορολογικούς κατοίκους.
2) Σε γενικές γραμμές για τους ειδικούς φορολογικούς κατοίκους Ελλάδας που εξορισμού είναι μόνο φυσικά πρόσωπα (και όχι νομικά ή νομικές οντότητες) ισχύουν τα ακόλουθα :
(i) Φορολογούνται κανονικά, όπως και οι υπόλοιποι φορολογικοί κάτοικοι της Ελλάδας για τυχόν εισοδήματά τους (από κάθε πηγή) τα οποία δημιουργούνται στην Ελλάδα. Η διαφορά της φορολογίας τους είναι ότι για όλα τα εισοδήματά τους, που αποκτούν στο εξωτερικό (και όχι στην Ελλάδα) καταβάλουν κατ αποκοπήν ένα εφάπαξ ποσό (100.000 ευρώ) και εξαντλούν κάθε φορολογική τους υποχρέωση, χωρίς να είναι υποχρεωμένοι να δηλώσουν στην Ελλάδα τα ποσά των εισοδημάτων τους στο εξωτερικό (ούτε όμως έχουν και το δικαίωμα για έκπτωση του φόρου που τυχόν κατέβαλαν στο εξωτερικό),
(ii) Απαλλάσσονται από φόρο κληρονομιών ή δωρεών περιουσίας που βρίσκεται στην αλλοδαπή για όσο χρόνο παραμένουν ειδικοί φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας.
(iii) Δεν έχουν υποχρέωση παραμονής για συγκεκριμένο χρόνο στην Ελλάδα, αφού δεν ισχύει για αυτούς η προϋπόθεση της κατοικίας των 183 ημερών στη χώρα μας.
ΜΕΡΟΣ Β’
Νομικοί κανόνες. Νομοθετικό πλαίσιο
3. Η διάταξη του άρθρου 2 § 1 του Ν. 4646/2019 (ΦΕΚ Α’ 201/12-12-2019) προσέθεσε το άρθρο 5Α στον ήδη προϋπάρχοντα νόμο 4172/2013 (Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος), το οποίο άρχισε να ισχύει από 12-12-2019 και εντεύθεν, σύμφωνα με το άρθρο 66 §1 του Ν. 4646/2019.
Το συγκεκριμένο άρθρο 5Α είναι -κατά την πιο ενθουσιώδη εκδοχή- μια μικρή νομοθετική επανάσταση και κατά την μετριοπαθέστερη μία άκρως ανταγωνιστική δέσμη φορολογικών διατάξεων (σε σχέση με τις ισχύουσες άλλων χωρών) για προσέλκυση κεφαλαίων στη χώρα μας. Προβλέπει μεταξύ άλλων τις προϋποθέσεις και τα φορολογικά οφέλη για εκείνα τα φυσικά πρόσωπα που γίνονται ειδικοί φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας, εγκαταλείποντας την μέχρι σήμερα φορολογική τους κατοικία. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 5Α’ του Ν. 4172/2013 ισχύουν τα ακόλουθα:
3.1. Οι συγκεκριμένες νομοθετικές διατάξεις αναφέρονται και αφορούν φυσικά πρόσωπα μόνο, που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα, προκειμένου να ζητήσουν και να υπαχθούν για εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης για το εισόδημά τους που προκύπτει στην αλλοδαπή (όχι στην Ελλάδα, δηλαδή).
Όπως διευκρινίζεται με νεότερη Υπουργική Απόφαση απαιτείται το φυσικό πρόσωπο να μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία από κράτος με το οποίο έχει υπογραφεί και βρίσκεται σε ισχύ συμφωνία διοικητικής συνεργασίας στον τομέα της φορολογίας με την Ελλάδα.
Σημαντικό, επίσης, είναι να τονιστεί ότι στις διατάξεις του συγκεκριμένου άρθρου δεν μπορούν να υπαχθούν τα πρόσωπα του άρθρου 5Β’ του ίδιου νόμου (πρόκειται εισοδήματα που αποκτούν φυσικά πρόσωπα από συντάξεις που προκύπτουν στην αλλοδαπή, τα οποία μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία στην Ελλάδα).
3.2. Εξαιρούνται και, συνεπώς, δεν μπορούν να υπαχθούν στις διατάξεις του Νόμου αυτού φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας και αλλοδαποί οι οποίοι κατά τα επτά (7) από τα οκτώ (8) έτη πριν τη μεταφορά της φορολογικής τους κατοικίας ήταν ήδη φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας.
3.3. Το ενδιαφερόμενο φυσικό πρόσωπο πρέπει να υποβάλει αίτηση μεταφοράς φορολογικής κατοικίας, ζητώντας από τις Ελληνικές Αρχές να υπαχθεί στον εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης του εισοδήματός του, το οποίο προκύπτει στην αλλοδαπή. Η αίτησή του αυτή πρέπει να υποβληθεί στη φορολογική Διοίκηση της Ελλάδας μέχρι τις 31 Μαρτίου του κάθε φορολογικού έτους.
3.4. Απαιτείται το φυσικό πρόσωπο, που αιτείται τη μεταφορά της φορολογικής του κατοικίας στην Ελλάδα, να προβεί σε επένδυση στην Ελλάδα με χρηματικό ποσό που δεν μπορεί να είναι μικρότερο από 500.000 ευρώ.
- Η επένδυση μπορεί να γίνει από τον ίδιο ή από συγγενικό του πρόσωπο (σύζυγος ή το πρόσωπο με το οποίο έχει υπογράψει σύμφωνο συμβίωσης και οι ανιόντες ή κατιόντες σε ευθεία γραμμή, δηλαδή, αφενός γονείς παππούδες, γιαγιάδες κ.λπ. και αφετέρου παιδιά, εγγόνια κλπ.) ή μέσω νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας, στο οποίο έχει την πλειοψηφία των μετοχών ή μεριδίων.
- Η επένδυση μπορεί να αφορά ακίνητα ή επιχειρήσεις ή κινητές αξίες ή μετοχές ή μερίδια σε νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες με έδρα την Ελλάδα.
- Η επένδυση πρέπει να έχει ολοκληρωθεί εντός τριών (3) ετών από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.
- Η Φορολογική Διοίκηση απαντά στην αίτηση εντός εξήντα (60) ημερών και εγκρίνει ή απορρίπτει αυτήν. Το φυσικό πρόσωπο δηλώνει στην αίτησή του το κράτος στο οποίο είχε την τελευταία φορολογική του κατοικία. Η Φορολογική Διοίκηση ενημερώνει τις Φορολογικές Αρχές του Κράτους αυτού για τη μεταφορά της φορολογικής κατοικίας, σύμφωνα με τις διατάξεις περί διεθνούς διοικητικής συνεργασίας, όπως αυτές ισχύουν.
3.5. Η αίτησή του αλλοδαπού φυσικού προσώπου στις Ελληνικές Φορολογικές Αρχές υποβάλλεται μέχρι τις 31 Μαρτίου κάθε φορολογικού έτους. Εφόσον γίνει δεκτή, δηλαδή η υπαγωγή του σε εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης για το εισόδημά του που προκύπτει στην αλλοδαπή (άρα, όπως επισημάνθηκε και ανωτέρω το εν λόγω φυσικό πρόσωπο υπόκειται σε φόρο ανεξάρτητο από τον κατ’ αποκοπήν φόρο, για το φορολογητέο εισόδημά του που προκύπτει στην Ελλάδα, εφόσον υπάρχει τέτοιο), τότε καταβάλει κάθε φορολογικό έτος φόρο κατ’ αποκοπήν, ανεξάρτητα από το ύψος του εισοδήματος που αποκτήθηκε στην αλλοδαπή, ποσό εκατό χιλιάδων ευρώ (100.000,00 €).
Μπορεί να ζητηθεί η επέκταση της εφαρμογής άρθρου αυτού σε συγγενικά του πρόσωπα (όπως αυτά προσδιορίστηκαν ανωτέρω). Στην περίπτωση αυτή καταβάλλεται φόρος 20.000 ευρώ για κάθε συγγενικό πρόσωπο.
Ο κατ’ αποκοπήν αυτός φόρος καταβάλλεται κάθε φορολογικό έτος σε μία (1) δόση μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του μηνός Ιουλίου.
3.6. Η εφαρμογή των διατάξεων του Νόμου αυτού ισχύει για δεκαπέντε (15) χρόνια. Αρχίζει από το πρώτο φορολογικό έτος, για το οποίο θα υποβληθεί αίτηση και λήγει μετά το πέρας των 15 φορολογικών ετών. Δεν επιτρέπεται παράταση μετά τη λήξη της 15ετίας.
3.7. Εφόσον σε κάποιο φορολογικό έτος δεν καταβληθεί ολόκληρο το ποσό του κατ’ αποκοπήν φόρου, το φυσικό πρόσωπο παύει να υπάγεται στις διατάξεις του Νόμου αυτού από το οικείο φορολογικό έτος (που δεν πλήρωσε), με συνέπεια, εφεξής, να φορολογείται για το παγκόσμιο εισόδημά του βάσει των γενικών διατάξεων του Ελληνικού Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος.
3.8. Ο φορολογούμενος μπορεί οποτεδήποτε κατά τη διάρκεια της 15ετίας να υποβάλει αίτηση για ανάκληση της υπαγωγής του στο συγκεκριμένο Νόμο. Σε περίπτωση ανάκλησης, το φυσικό πρόσωπο υπάγεται σε φορολογία σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις για το φορολογικό έτος εντός του οποίου υποβάλλει την αίτηση ανάκλησης και εφεξής δεν υποχρεούται στην καταβολή του οριζόμενου κατ’ αποκοπήν ποσού φόρου για το έτος αυτό.
3.9. Όπως προαναφέρθηκε, για τυχόν εισοδήματα που τυχόν αποκτά στην Ελλάδα, το φυσικό πρόσωπο υπόκειται στην Ελληνική Φορολογική Νομοθεσία.
3.10. Με την καταβολή και εξόφληση του κατ’ αποκοπήν φόρου εξαντλείται κάθε φορολογική υποχρέωση του φυσικού προσώπου, που έχει υπαχθεί στις σχετικές διατάξεις για το εισόδημα του που προκύπτει στην αλλοδαπή. Επιπρόσθετα, όπως αναφέραμε, υπάρχει και μια πρόσθετη σημαντική φοροαπαλλαγή, που δεν θα πρέπει να διαφεύγει της προσοχής των ενδιαφερόμενων: το φυσικό πρόσωπο, για όσο διάστημα υπάγεται στις διατάξεις του άρθου 5Α’ του Ν. 4172/2013, απαλλάσσεται από φόρο κληρονομιών ή δωρεών περιουσίας που βρίσκεται στην αλλοδαπή.
ΜΕΡΟΣ Γ’- ΕΠΙΜΕΤΡΟ
Οι συγκεκριμένες διατάξεις απευθύνονται όχι στον κάθε αλλοδαπό, που δεν είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, αλλά σε εκείνα τα φυσικά πρόσωπα που έχουν «υψηλή καθαρή θέση» (όπως χαρακτηριστικά υποστηρίζει και ο Σταματόπουλος, Επιτ. Γεν. Διευθ. Φορολογίας Υπουργείου Οικονομικών).
Με άλλα λόγια, πρόκειται για ένα νέο «φορολογικό προϊόν» που, εφόσον γίνει γνωστό διεθνώς, είναι πολύ πιθανό να ενδιαφέρει (και σε αυτό κυρίως στοχεύει) μεγάλο αριθμό φυσικών προσώπων με παραγόμενο μεγάλο πλούτο (υποκείμενα, προφανώς, και σε σημαντική φορολογία), που αναζητούν νέο και αξιόπιστο φορολογικό προορισμό με σταθερό περιβάλλον. Η συγκυρία προσφέρεται, ιδίως λόγω του Brexit (αλλά όχι μόνο) και έχει ως συνέπεια πολλοί non-dom ή/και non remittance non dom ειδικοί φορολογικοί κάτοικοι, να αναζητούν λύσεις για άμεση μεταφορά της ειδικής φορολογικής κατοικίας τους εντός Ε.Ε.
Η λύση/ πρόταση του άρθρου 5Α του Ν. 4172/2013 φαίνεται αποτελεί μια εξαιρετική ευκαιρία. Τα non dom ενδιαφερόμενα φυσικά πρόσωπα με φορολογική κατοικία σε άλλα κράτη θα πρέπει, βέβαια, να σταθμίσουν τα δεδομένα, τις συγκυρίες, τα οφέλη και, ιδίως, το πόσο εύκολα ή δύσκολα μπορούν να απεμπλακούν από το ειδικό φορολογικό καθεστώς στο οποίο ήδη έχουν υπαχθεί. Όπως συχνά υποστηρίζεται, το χρήμα, ως μέσο συναλλαγής, είναι amoral (αμοραλιστικό), δηλαδή ούτε καλό, ούτε κακό, απλώς είναι χρήμα. Ως τέτοιο, η κάθε Πολιτεία, η κάθε Χώρα προσπαθεί με τις φορολογικές της διατάξεις να το προσεγγίσει και να το αποκτήσει, λαμβάνοντας υπόψη της κάθε οικονομική και πολιτική συγκυρία. Το ίδιο ισχύει και για τον κάθε φορολογούμενο.
Η ευελιξία και η ταχύτητα του Έλληνα νομοθέτη, που μάλλον φαίνεται να είναι δεδομένη στη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία, η οποία ασφαλώς πρέπει να προβληθεί και να επικοινωνείται, «συνεχώς και ανελέητα» κατά την προσφιλή έκφραση των τεχνοκρατών, σε συνδυασμό με την κάμψη της περίφημης γραφειοκρατίας των αρμόδιων Υπηρεσιών, που θα εφαρμόσουν το συγκεκριμένο νομοθέτημα, η οποία ποτέ δεν ήταν δεδομένη, θα αποτελέσουν τους παράγοντες που, είτε θα καταρρίψουν μύθους δεκαετιών για την αδυναμία προσέλκυσης κεφαλαίων, είτε θα τους επιβεβαιώσουν.
Οι στιγμές, όμως, προσφέρονται και φαίνεται ως μοναδική ευκαιρία να το πετύχουμε ως χώρα. Εκμεταλλευόμενοι τη συγκυρία. Κολυμπώντας με την παλίρροια. Swimming with the tide.
ΠΗΓΕΣ
- Νόμος 4.172/2013
- Νόμος Ν. 4646/2019
- Αιτιολογική έκθεση του Ν. 4646/2019
- Απόφαση του Υφυπουργού Οικονομικών και του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. με αριθμό Α.1036/24-02-2020, αναρτημένη στο διαδίκτυο και δημοσιευμένη στο ΦΕΚ Β 624/26-02-2020.
- Απόφαση του Υφυπουργού Οικονομικών και του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. με αριθμό Α.1217/28-09-2020, αναρτημένη στο διαδίκτυο και δημοσιευμένη στο ΦΕΚ Β 4215/29-09-2020.
- Ιστοσελίδα aade.gr
